The Embodied Mind van Francisco Varela, Evan Thompson en Eleanor Rosch is een baanbrekend werk dat westerse cognitiewetenschap en boeddhistische filosofie met elkaar verbindt. De centrale boodschap? Cognitie is niet iets dat zich enkel in ons hoofd afspeelt; het ontstaat in de wisselwerking tussen lichaam, brein en omgeving. Weten is geen objectieve registratie van een ‘buitenwereld’, maar een proces van belichaamde betrokkenheid: we kennen de wereld doordat we erin handelen.

De auteurs bekritiseren het traditionele beeld van de geest als een soort computer die input verwerkt. In plaats daarvan introduceren ze het concept van enactivisme: betekenis ontstaat niet van buitenaf, maar wordt actief tot stand gebracht in de relatie tussen waarnemer en wereld. Ons bewustzijn is dus altijd gesitueerd, afhankelijk van context, lichaamservaring en geschiedenis.

Wat dit boek bijzonder maakt, is hoe het inzichten uit de fenomenologie (met name Husserl en Merleau-Ponty) verbindt met boeddhistische meditatiepraktijken. De auteurs pleiten voor neurophenomenology: een benadering waarbij de subjectieve ervaring van binnenuit wordt onderzocht, naast objectieve metingen van het brein. Meditatie wordt hierbij niet gezien als zweverig, maar als een serieuze methode om de geest van binnenuit te leren kennen.

The Embodied Mind nodigt uit tot verwondering: over wat bewustzijn werkelijk is, hoe we weten wat we weten, en hoe we anders kunnen leren kijken niet alleen naar onszelf, maar ook naar de wetenschap. Het boek daagt uit, ontregelt, en opent een weg naar een meer belichaamd begrip van de menselijke geest.